Spierpijn is een belangrijke fysiologische sensatie die dient als waarschuwingssignaal voor het zenuwstelsel en aangeeft dat bescherming nodig is tegen mogelijke schade door chemische, thermische of mechanische prikkels. Pathologische pijn kan echter een symptoom van een ziekte worden, vooral wanneer deze acuut optreedt of zich ontwikkelt tot chronische pijn – een uniek fenomeen dat kan leiden tot intermitterend of aanhoudend ongemak gedurende maanden of zelfs jaren. Chronische pijn komt opvallend vaak voor in de algemene bevolking.
Recente literatuur heeft de gunstige effecten van hyperbare zuurstoftherapie (HBOT) op diverse chronische pijnaandoeningen aangetoond, waaronder fibromyalgie, complex regionaal pijnsyndroom, myofasciaal pijnsyndroom, pijn gerelateerd aan perifere vaatziekten en hoofdpijn. Hyperbare zuurstoftherapie kan worden ingezet bij patiënten met pijn die niet reageert op andere behandelingen, wat het cruciale belang ervan in pijnmanagement onderstreept.
Fibromyalgiesyndroom
Het fibromyalgiesyndroom wordt gekenmerkt door wijdverspreide pijn en gevoeligheid op specifieke anatomische punten, de zogenaamde tender points. De precieze pathofysiologie van fibromyalgie is nog onduidelijk; er zijn echter verschillende mogelijke oorzaken geopperd, waaronder spierafwijkingen, slaapstoornissen, fysiologische disfunctie en neuro-endocriene veranderingen.
De degeneratieve veranderingen in de spieren van fibromyalgiepatiënten zijn het gevolg van een verminderde bloedtoevoer en gelokaliseerde hypoxie. Wanneer de bloedsomloop verstoord is, leidt de daaropvolgende ischemie tot een afname van de adenosinetrifosfaat (ATP)-spiegel en een toename van de melkzuurconcentratie. Hyperbare zuurstoftherapie (HBOT) bevordert een verbeterde zuurstofvoorziening aan de weefsels, waardoor weefselschade door ischemie mogelijk wordt voorkomen door de melkzuurspiegel te verlagen en de ATP-concentratie op peil te houden. In dit opzicht wordt aangenomen dat HBOT hieraan bijdraagt.Pijn op gevoelige plekken verlichten door plaatselijke hypoxie in het spierweefsel te elimineren..
Complex regionaal pijnsyndroom (CRPS)
Complex regionaal pijnsyndroom (CRPS) wordt gekenmerkt door pijn, zwelling en autonome disfunctie na letsel aan zacht weefsel of zenuwen, vaak gepaard gaande met veranderingen in huidskleur en temperatuur. Hyperbare zuurstoftherapie (HBOT) lijkt veelbelovend te zijn in het verminderen van pijn en oedeem in de pols, terwijl de mobiliteit van de pols wordt verbeterd. De gunstige effecten van HBOT bij CRPS worden toegeschreven aan het vermogen om oedeem te verminderen dat wordt veroorzaakt door vasoconstrictie als gevolg van hoge zuurstofconcentraties.Het stimuleert onderdrukte osteoblastactiviteit en vermindert de vorming van bindweefsel.
Myofasciaal pijnsyndroom
Myofasciaal pijnsyndroom wordt gekenmerkt door triggerpoints en/of bewegingsgetriggerde punten die gepaard gaan met autonome verschijnselen en daarmee samenhangende functionele beperkingen. Triggerpoints bevinden zich in gespannen spierweefselbanden en eenvoudige druk op deze punten kan leiden tot gevoelige pijn in het getroffen gebied en uitstralende pijn op afstand.
Acuut trauma of herhaald microtrauma kan leiden tot spierbeschadiging, met als gevolg ruptuur van het sarcoplasmatisch reticulum en de vrijgave van intracellulair calcium. De ophoping van calcium bevordert aanhoudende spiercontractie, wat leidt tot ischemie door compressie van lokale bloedvaten en een verhoogde metabolische vraag. Dit gebrek aan zuurstof en voedingsstoffen put de lokale ATP-niveaus snel uit, waardoor uiteindelijk een vicieuze cirkel van pijn ontstaat. Hyperbare zuurstoftherapie (HBOT) is onderzocht in de context van gelokaliseerde ischemie, en patiënten die HBOT ondergaan, hebben melding gemaakt van significant verhoogde pijndrempels en verlaagde pijnscores op de visuele analoge schaal (VAS). Deze verbetering wordt toegeschreven aan een verhoogd zuurstofgebruik in het spierweefsel, waardoor de vicieuze cirkel van hypoxie-geïnduceerde ATP-uitputting en pijn effectief wordt doorbroken.
Pijn bij perifere vaatziekten
Perifere vaatziekten verwijzen doorgaans naar ischemische aandoeningen die de ledematen aantasten, met name de benen. Rustpijn duidt op een ernstige perifere vaatziekte, die optreedt wanneer de bloedtoevoer naar de ledematen in rust aanzienlijk is verminderd. Hyperbare zuurstoftherapie (HBOT) is een veelgebruikte behandeling voor chronische wonden bij patiënten met perifere vaatziekten. Naast het bevorderen van wondgenezing, verlicht HBOT ook de pijn in de ledematen. De veronderstelde voordelen van HBOT zijn onder andere het verminderen van hypoxie en oedeem, het verlagen van de ophoping van pro-inflammatoire peptiden en het verhogen van de affiniteit van endorfines voor receptoren. Door de onderliggende aandoeningen te verbeteren, kan HBOT helpen de pijn die gepaard gaat met perifere vaatziekten te verminderen.
Hoofdpijn
Hoofdpijn, met name migraine, wordt gedefinieerd als episodische pijn die meestal één kant van het hoofd treft, vaak gepaard gaande met misselijkheid, braken en visuele stoornissen. De jaarlijkse prevalentie van migraine bedraagt ongeveer 18% bij vrouwen, 6% bij mannen en 4% bij kinderen. Studies tonen aan dat zuurstof hoofdpijn kan verlichten door de cerebrale bloedtoevoer te verminderen. Hyperbare zuurstoftherapie (HBOT) is effectiever dan normobare zuurstoftherapie in het verhogen van het zuurstofgehalte in het arteriële bloed en het veroorzaken van significante vasoconstrictie. Daarom wordt HBOT als effectiever beschouwd dan standaard zuurstoftherapie bij de behandeling van migraine.
Clusterhoofdpijn
Clusterhoofdpijn wordt gekenmerkt door extreem hevige pijn rond één oog en gaat vaak gepaard met roodheid van het bindvlies, tranen, een verstopte neus, een loopneus, plaatselijk zweten en zwelling van de oogleden.Zuurstofinhalatie wordt momenteel erkend als een acute behandelmethode voor clusterhoofdpijn.Onderzoek heeft aangetoond dat hyperbare zuurstoftherapie (HBOT) gunstig is voor patiënten die niet reageren op medicamenteuze behandelingen, omdat het de frequentie van daaropvolgende pijnaanvallen vermindert. HBOT is dus niet alleen effectief bij de behandeling van acute aanvallen, maar ook bij het voorkomen van toekomstige clusterhoofdpijn.
Conclusie
Samenvattend laat hyperbare zuurstoftherapie een aanzienlijk potentieel zien bij het verlichten van verschillende vormen van spierpijn, waaronder aandoeningen zoals fibromyalgie, complex regionaal pijnsyndroom, myofasciaal pijnsyndroom, pijn gerelateerd aan perifere vaatziekten en hoofdpijn. Door lokale hypoxie aan te pakken en de zuurstofvoorziening aan spierweefsel te bevorderen, biedt HBOT een haalbaar alternatief voor patiënten die lijden aan chronische pijn die resistent is tegen conventionele behandelmethoden. Naarmate het onderzoek naar de volledige werkzaamheid van hyperbare zuurstoftherapie vordert, blijft het een veelbelovende interventie in pijnbestrijding en patiëntenzorg.
Geplaatst op: 11 april 2025