Epilepsie is een chronische aandoening die wordt gekenmerkt door terugkerende episodes van tijdelijke verstoring van de hersenactiviteit als gevolg van abnormale neuronale ontladingen. In tegenstelling tot conventionele epilepsie is epileptische encefalopathie een meedogenloze aanval op de hersenen, die leidt tot een geleidelijke achteruitgang van de cognitie, taal en motorische functies bij patiënten. Gezien de uitdagingen bij de behandeling van een dergelijke "refractaire" aandoening, ontwikkelt hyperbare zuurstoftherapie (HBOT) zich tot een cruciale aanvullende behandelmethode in de klinische praktijk. Vandaag gaan we dieper in op hoe hyperbare zuurstoftherapie zijn werk doet bij epileptische encefalopathie.
Epileptische encefalopathie: meer dan alleen een epileptische aanval
Epileptische encefalopathie omvat een groep specifieke epilepsiesyndromen die vaak voorkomen bij baby's en kinderen. Belangrijke kenmerken zijn onder andere:
1. Frequente aanvallen: Aanvallen komen vaak voor en kunnen zelfs continu aanwezig zijn.
2. Abnormaal EEG: Elektro-encefalogrammen (EEG) tonen ernstig abnormale achtergrondactiviteit met frequente ontladingen.
3. Functionele regressie: Getroffen kinderen kunnen een aanzienlijke achteruitgang ervaren in intelligentie, taal en motorische vaardigheden, en kunnen zelfs gedrag vertonen dat doet denken aan autisme.
Bekende aandoeningen zoals het West-syndroom (infantiele spasmen), het Lennox-Gastaut-syndroom en het Dravet-syndroom vallen onder de noemer epileptische encefalopathie.
Hoe werkt hyperbare zuurstof?Therapie (HBOT)Doorbreekt de cyclus?
HBOT is niet alleen bedoeld om "aanvallen te stoppen"; het werkt door het "interne milieu" van de hersenen te verbeteren en zo indirect effect te sorteren. De mechanismen omvatten:
1. Verbetering van de hypoxie in hersenweefsel: Tijdens een epileptische aanval raakt de hersenen ernstig hypoxisch. Dit zuurstofgebrek verergert de hersenschade, wat leidt tot meer abnormale ontladingen en zo een vicieuze cirkel creëert. Hyperbare zuurstoftherapie (HBOT) verhoogt snel de partiële zuurstofdruk, waardoor zuurstof het beschadigde hersenweefsel kan binnendringen en de hypoxie direct kan verlichten, waardoor deze cirkel effectief wordt doorbroken.
2. Vermindering van hersenoedeem en intracraniële druk: Frequente epileptische aanvallen kunnen leiden tot hersenoedeem en een verhoogde intracraniële druk, waardoor zenuwstructuren verder worden samengedrukt. Hyperbare zuurstoftherapie (HBOT) bevordert vasoconstrictie, vermindert hersenzwelling en verlaagt de intracraniële druk, waardoor er ruimte ontstaat voor zenuwherstel.
3. Herstel van beschadigde neuronen: HBOT stimuleert de proliferatie van neurale stamcellen en bevordert neovascularisatie, wat essentieel is voor het herstel van beschadigde neuronen en gliacellen. Dit is met name belangrijk voor mensen met epileptische encefalopathie als gevolg van encefalitis, traumatisch hersenletsel en soortgelijke oorzaken.
4. Regulering van ontstekingsreacties: Onderzoek wijst uit dat hyperbare zuurstoftherapie (HBOT) de hoeveelheid ontstekingsfactoren in het serum (zoals IL-6 en TNF-α) kan verlagen, waardoor ontstekingsreacties in de hersenen worden verminderd. Dit is met name gunstig bij epileptische encefalopathie als gevolg van auto-immuunencefalitis.
Klinische werkzaamheid
Hoewel hyperbare zuurstoftherapie (HBOT) anti-epileptische medicatie niet volledig kan vervangen, heeft het veelbelovende effecten laten zien als aanvullende behandeling, met name bij het verlichten van symptomen en het bevorderen van neurologisch herstel:
Verminderde aanvalsfrequentie: Studies tonen aan dat een behandeling waarbij hyperbare zuurstoftherapie (HBOT) wordt gecombineerd met medicatie de frequentie en ernst van epileptische aanvallen kan verminderen.
Verbeterde cognitieve functie: Bij patiënten die cognitieve achteruitgang ervaren, leidt hyperbare zuurstoftherapie (HBOT) vaak tot waarneembare verbeteringen in de cognitieve vaardigheden na de behandeling.
Bevordering van alertheid: Bij patiënten met een veranderd bewustzijn na langdurige epileptische aanvallen kan hyperbare zuurstoftherapie (HBOT) de hersenstamfunctie stimuleren en alertheid bevorderen.
Belangrijke overwegingen
Hoewel hyperbare zuurstoftherapie (HBOT) veel voordelen biedt, blijft veiligheid voorop staan. Voor epilepsiepatiënten is het van cruciaal belang de volgende principes in acht te nemen:
Lichte druk: Bij patiënten met een voorgeschiedenis van epileptische aanvallen wordt doorgaans geadviseerd om (indien mogelijk) een lagere druk uit te oefenen om het risico op een aanval effectief te verminderen.
Juiste timing: Als een patiënt recentelijk frequent epileptische aanvallen heeft gehad of een instabiele gezondheidstoestand heeft, moet hyperbare zuurstoftherapie (HBOT) worden uitgesteld totdat de aandoening stabiel en goed onder controle is, na een zorgvuldige beoordeling door een arts.
Zorgvuldige procesbewaking: Tijdens de behandeling moet de decompressie langzaam worden uitgevoerd, met nauwlettende bewaking van de toestand van de patiënt.
Bij de complexe aandoening epileptische encefalopathie is een enkele behandelmethode vaak onvoldoende. Hyperbare zuurstoftherapie dient als een strategie voor fysieke revalidatie, waarbij de zuurstofvoorziening van de hersenen verbetert, zenuwen worden hersteld en ontstekingen worden verminderd. Dit biedt een krachtige ondersteuning voor farmacologische interventies.
Als u of een naaste te maken heeft met epileptische encefalopathie, overweeg dan om specialisten in neurologie en hyperbare geneeskunde te raadplegen om te beoordelen of HBOT een geschikte aanvulling is op een algehele behandelingsaanpak.
Geplaatst op: 2 april 2026